Sámi dálkkádatráđđi lea sorjjasmeahttun dieđapanela, mii vuođđuduvvá dálkkádatláhkii (423/2022), ja man ulbmilin lea buktit sápmelaččaid árbevirolaš dieđu ja dieđalaš dieđu dálkkádatpolitihka válmmastallama oassin. Sámi kultuvra lea hui hávváduvvi earáhuvvi dálkkádagas, daningo sámi kultuvra lea nannosit čatnagasas árktalaš lundui. Árktalaš guovllu dálkkádat lieggana sulaid 3-4 geardde jođáneappot go eará sajes máilmmis.

Stáhtaráđđi ásahii vuosttaš sámi dálkkádatráđi njealji jagi áigodahkii 24.8.2023. Sámi dálkkádatráđđi čoahkkana 12 ovddasteaddjis. Sámi dálkkádatráđis addojuvvon ásahusa mielde unnimusat bealli ovddasteddjiin galget leat árbevirolaš dieđu eaiggádat. Ságadoalli lea dutkidoavttir Juvvá Lemet, Klemetti Näkkäläjärvi, Oulu universiteahtas ja várreságadoalli lea sámi árbevirolaš dieđu eaiggár Guhtur Jovnna Biera Mauri Petra Biret, Petra Biret Magga-Vars. Sámi dálkkádatráđđi lea čoakkádusas mielde máilmmiviidosaččat áidnalunddot árbevirolaš dieđu ja dieđalaš dieđu ovttastahtti dieđapanela. ”Lean sápmelažžan ja dutkin ilus ja čeavlái das, ahte sámi dálkkádatráđđi lea ásahuvvon. Sámi dálkkádatráđđi duddjo eakti dialoga sámi árbevirolaš dieđu eaiggádiid ja dieđaservoša gaskii. Dálkkádatráđđi dárbbahuvvo dálkkádatrievdama ja luonddujávkku sámi servošii buktin hástalusaid čoavdima várás”, dadjá sámi dálkkádatráđi ságadoalli Näkkäläjärvi.
Dálkkádatráđi dutkilahtuin lea máŋggabeallásaš máhttu earret eará dálkkádatdiehtagiin, kulturantropologiijas ja riektediehtagis, álbmotdearvvašvuohtadiehtagis, ja ekologiijas. Sámi árbevirolaš dieđu eaiggádiin lea diehtu ja áiccastagat dálkkádatrievdama váikkuhusain sámi árbevirolaš ealáhusaiguin bargamis, sámegielas, kultuvrras, sámi servošis sihke sámi ruovttuguovllu luonddus ja dillin. Sámi árbevirolaš dieđu eaiggádat ovddastit gokčevaččat sápmelaččaid ruovttuguovllu sihke eatnandieđalaččat ja hubmojuvvon sámegielaid mielde.